Khutbah Jum'at Bahasa Lappung: Dang Khawatekh, Rezekimu Kak di Jamin Allah. Oleh: Ustadz H. Komiruddin Imron, Lc *)
nataragung.id - Pemanggilan - Tabiik puun. Dalam rangka mengimplementasikan Instruksi Gubernur Lampung Bapak Rahmat Mirzani Djausal Nomor : 4 Tahun 2025 tanggal 30 Desember 2025 tentang hari Kamis BERADAT yaitu sebagai upaya memperkuat pelestarian Bahasa Daerah dan Budaya Lampung dilingkungan pemerintah provinsi, pemerintah kabupaten/kota dan lingkungan pendidikan se-provinsi Lampung, bersama ini kami mencoba untuk menyajikan Khutbah Jum'at berbahasa Lampung, khususnya bahasa Lampung berdialeg A.
Meski Masjid bukan bagian yang diatur dalam instruksi tersebut, namun tidak ada salahnya warga masyarakat Lampung khususnya para khatib shalat Jum'at turut serta melestarikan bahasa Lampung dengan kegiatan nyata yaitu membacakan khutbah Jum'at dalam bahasa Lampung. Karena pada wilayah tertentu di provinsi Lampung, sudah banyak saudara-saudara kita warga masyarakat suku Jawa yang membaca khutbah dalam bahasa Jawa, bahkan buku-buku Khutbah berbahasa Jawa sudah banyak dijual di toko-toko.
Kami menyadari naskah (dialeg) yang kami sajikan masih jauh dari kata sempurna, namun prinsip kami "Lamon Mak Gatta Kapan Lagi, Lamon Mak Gham Sapa Lagi." Karena itu kritik dan saran dari para pembaca terkait dialeg yang kami pergunakan, sangat kami harapkan guna penyempurnaan dialeg Khutbah Jum'at dimasa yang akan datang.
KHUTBAH PERTAMA
اَلْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَ الْخَلْقَ وَتَكَفَّلَ بِأَرْزَاقِهِمْ، وَقَسَّمَ بَيْنَهُمْ مَعَايِشَهُمْ بِحِكْمَتِهِ وَرَحْمَتِهِ. نَحْمَدُهُ سُبْحَانَهُ وَنَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ، وَنَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا.
أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ.
اَللَّهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ وَبَارِكْ عَلَىٰ عَبْدِكَ وَرَسُولِكَ مُحَمَّدٍ، وَعَلَىٰ آلِهِ وَصَحْبِهِ وَمَنِ اتَّبَعَهُمْ بِإِحْسَانٍ إِلَىٰ يَوْمِ الدِّينِ.
أَمَّا بَعْدُ، فَيَا عِبَادَ اللَّهِ، اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ التَّقْوَى، فَقَدْ فَازَ الْمُتَّقُونَ وَخَابَ وَخَسِرَ الْمُعْرِضُونَ.
Jamaah Jum'at sai dirahmati Allah,
Payu kham pekhadda ningkat ko takwa jama Allah Subḥanahu wata'ala sabab takwa sina bekal sai paling betik delom ngelapahi hukhik di dunia sai sementara sa.
Jama takwa, hati jadi tenang. Jama takwa, Allah bukakko khanglaya luwah. Jama takwa, Allah munih ngejuk rezeki anjak khanglaya sai kadang-kadang mak kham sangka-sangka.
Jamaah sai dimuliakon Allah,
Salah satu kegelisahan sai paling balak delom hukhik kaban jelema ialah tentang rezeki.
Wat sai khawatekh ulah kekhaj-jaan ni makkung tettop. Wat sai khabai ulah usaha ni lagi sepi. Wat sai gelisah mikekh ko biaya sekula kaban sanak. Wat sai cemas ulah ngehadopi masa depan. Wat munih sai de-khani debingi, pikekhan ni dipenuhi lulihan:
"Jemoh nyak mengan anjak pa? Picawi lamun usaha sa bangkrut? Picawi masa depan keluarga ku?"
Padahal, jamaah sai dirahmati Allah,
Semakkung kham kenal dunia, rezeki kham khadu di tetapko jama Allah.
Semakkung pungu kham sang-ngup kekhaj-ja, semakkung kukut kham pan-ndai lapah, malah wattu kham pagun dilom kelom ni bettong emak kham, Allah khadu netop ko rezeki kham.
Rasulullah shalallahu alaihi wasallam bersabda:
ثُمَّ يُرْسَلُ إِلَيْهِ الْمَلَكُ فَيَنْفُخُ فِيهِ الرُّوحَ، وَيُؤْمَرُ بِأَرْبَعِ كَلِمَاتٍ: بِكَتْبِ رِزْقِهِ، وَأَجَلِهِ، وَعَمَلِهِ، وَشَقِيٌّ أَوْ سَعِيدٌ
Tsummā yursalu ilaihil-malaku fa yanfukhu fīhir-rūḥa, wa yu'maru bi arba'i kalimātin: bi katbi rizqihi, wa ajalihi, wa 'amalihi, wa syaqiyyun au sa'īd.
Khat-ti ni: "Kemudian di utus jama Ia, seorang malaikat, tekhus di tiup ko ruh jama Ia. Khik malaikat ina di pekhittahko guway nulis ko eppak pekakha: rezeki ni, ajal ni, amal ni, serta api kah ia termasuk ulun sai celaka atau bahagia." (HR. Bukhari khik Muslim).
Allahu Akbar!
Renungko wahai jamaah sai dimuliakon Allah.
Wattu kham lagi jadi janin, wattu kham kung ngedok kekhaj-jaan. Kung ngedok ijazah. Kung ngedok pengalaman. Kung pan-ndai cakha dagang. Kung ngedok kepith-thokhan sai dapok di banggako.
Tapi rezeki kham khadu ditulis.
Mulani, lamun khani sa kham kekhaj-ja, dang sappai kham nge-khasa bahwa kekhaj-jaan sina lah sai jadi satu-satu ni penettu khatong ni rezeki.
Lamun khani sa kham bedagang, dang sappai kham nge-khasa kepith-thokhan kham lah sai menettu ko kesuksesan kham.
Usaha ina adalah asbāb. Tapi Allah sai menettu ko hasil ni.
Allah Subḥanahu wata'ala berfirman:
وَمَا مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ إِلَّا عَلَى اللَّهِ رِزْقُهَا
Wa mā min dābbatin fil-arḍi illā 'alallāhi rizquhā.
Khat-ti ni: "Dan mak ngedok sai pun makhluk melata di bumi melayinko Allah lah sai ngejamin rezeki ni." (QS. Hud: 6).
Jamaah Jum'at sai dirahmati Allah,
Ayat sa ngajakhko jama kham bahwa unyin makhluk ngedok delom jaminan Allah.
Manuk sai teham-mbokh di langik, Allah juk mengan.
Iwa sai languy di lawok, Allah juk rezeki.
Sekhom sai lapah diantara tanoh khik batu, Allah cukupi kebutuhan ni.
Tekhus ulah hapi kham, jelema sai dijuk akal, pungu, kukut khik kemampuan berikhtiar, malahan terlalu khabai bahwa Allah mak haga mencukupi rezeki kham?
Allah Subḥanahu wata'ala berfirman:
إِنَّ اللَّهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ
Innallāha huwar-razzāqu dzul-quwwatil-matīn.
Khat-ti ni: "Sesungguh ni Allah, Ia-lah sai Maha pengejuk rezeki, sai ngedok kekuatan lagi sangat kukuh." (QS. Adz-Dzariyat: 58).
Ma'asyiral Muslimin rahimakumullah,
Ge-khal Allah Ar-Razzak, ngajakhko kham bahwa sumber rezeki layin kattokh ngan kham kekhaj-ja.
Layin toko ngan kham bedagang
Layin kebun atawa huma sai kham tanomi.
Layin perusahaan ngan kham nyepok nafkah.
Unyin ina hanya khanglaya khik asbāb gawoh.
Khani sa Allah dapok ngebukakko sai kha-ngok rezeki. Jemoh Allah dapok nutup kha-ngok ina khik ngebukakko kha-ngok bakhih sai jawoh lebih bekhak.
Jadi dang lekot ngikha, lamun sai kha-ngok ketutup, berarti rezeki kham khadu bella.
Mawat!
Selagi Allah ina Ar-Razzak, selama ina munih rezeki Ni mak lekot terbatas.
Malahan Allah Subḥanahu wata'ala ngejanji ko jama ulun sai bertakwa, khanglaya luwah khik rezeki sai mak lekot di duga-duga.
Allah berfirman:
وَمَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ
Wa may yattaqillāha yaj'al lahū makhrajā. Wa yarzuqhu min ḥaitsu lā yaḥtasib.
Khat-ti ni: "Bakhang sapa bertakwa haguk Allah, niscaya Ia haga ngebukakko guway ni khanglaya luwah. Khik Ia haga ngebukakko rezeki anjak arah sai mak di sangka-sangka ni." (QS. Ath-Thalaq: 2–3).
Perhatikon, jamaah:
مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ
Min ḥaitsu lā yaḥtasib.
"Anjak arah sai mak di sangka-sangka."
Iji lah sai ge-khing kham lupakon.
Kham hanya ngen-nah api sai tenah-han di depan mata gawoh.
Kham neduh rezeki cuma khatong anjak sai pekekhaj-jaan, sai usaha atawa sai khanglaya.
Padahal Allah ngedok nayah khanglaya sai kham mak pan-ndai.
Khani sa, mukkin sai kha-ngok ketutup.
Dang langsung putus asa!
Dapok gawoh Allah lagi ngarah ko kham guk kha-ngok sai lebih betik.
Dapok gawoh api sai kham ang-ngop kelebonan, ternyata khanglaya nuju nikmat sai lebih balak.
Dapok gawoh api sai kham hiwang ko khani sa, jemoh jadi sesuatu sai kham syukuri.
Tapi, jamaah sai dimuliakon Allah,
Keyakinan bahwa rezeki khadu ditetapkon, layin bekhatti kham dapok malas-malasan.
Mawat!
Islam ngajakh ko kham guway berusaha, ngekhaj-ja khik nyepok rezeki sai halal.
Tapi sai di larang adalah ngegattung ko jama usaha.
Bekekhaj-ja lah jama pungu mu, tapi dang gattung hati mu jama pungu mu.
Berusaha lah sekuat tenaga, tapi dang nge-khasa bahwa tenaga mu sai nyiptakon rezeki.
Sepok lah sebab-sebab duniawi, tapi yakinlah bahwa sai ngejuk hasil hanya Allah Subḥānahu wa Ta'ālā.
Allah berfirman:
وَفِي السَّمَاءِ رِزْقُكُمْ وَمَا تُوعَدُونَ
Wa fis-samā'i rizqukum wa mā tū'adūn.
Khat-ti ni: "Khik di langik ngedok rezekimu khik api sai dijanji ko jama niku." (QS. Adz-Dzariyat: 22).
Jamaah Jum'at sai dirahmati Allah,
Ulah sebab ina, dang nagan ko kekhawatikhan jama rezeki ngekhappas ketenangan hukhik kham.
Sai lebih pantas kham khawatekhkon layin:
"Api kah nyak massa rezeki?"
Tapi lulih jama dikhi kham:
Api kah rezeki sai ku massa iji halal?
Api kah nyak jujur wattu nyepok ni?
Api kah nyak bersyukur wattu Allah melapangkon ni?
Api kah nyak sabakh wattu Allah ngepelik ko ni?
Tekhus,
Api kah rezeki ina nge-khad-dikko nyak jama Allah atawa malah ngejawoh ko nyak anjak Allah?
Sabab, jamaah sai dimuliakon Allah,
Rezeki sai nayah makkung tattu berkah.
Tapi rezeki sai cutik khik penuh keberkahan, ge-khing jawoh lebih ngebahagiako.
Layin cutik atau nayah ni sai nattu ko kebahagiaan
Tapi berkah atau hahal ni
Wat ulun sai khatta ni nayah tapi hati ni mak tenang ulah persoalan kehalalan khatta ni.
Wat ulun usaha ni balak, tapi tukhuy ni mak bangik.
Wat ulun sai duwit ni melimpah, tapi keluarga ni berantakan.
Sebalik ni, wat ulun sai khatta ni cutik atawa sederhana, tapi hati ni tenang.
Mengan secukup ni, tapi penuh syukur.
Mahan ni sederhana, tapi dipenuhi ketenangan.
Sinalah barakah.
Jamaah Jum'at sai dirahmati Allah,
Payu kham sekhadu mulang anjak mesigid sa, kham ngusung satu keyakinan sai kuat:
Rezeki kham khadu di tetapko, tapi kham munih tetop dipekhittah ko berikhtiar.
Dang malas jama alasan tawakal.
Khik dang sombong jama alasan nge-khasa berhasil.
Sebab keberhasilan layin semata-mata ulah kepandaian kham
Kelapangan layin semata-mata ulah kuat ni usaha kham.
Unyin ni terjadi ulah kehendak khik karunia Allah Subḥanahu wata'ala
Lamun Allah ngelapang ko rezeki bersyukur lah.
Lamun Allah menyempit ko rezeki, besabakh lah.
Lamun sai khanglaya ketutup, dang putus asa.
Sabab kham ngedok Rabb sai Maha Mengetahui khanglaya-khanglaya sai halal, kham pan-ndai
Kham ngedok Rabb sai Maha Kuasa ngebukak kon khangok-khangok sai halal kham buka.
Ingok lah selalu, jamaah:
Pungu kham kekhaj-ja, tapi Allah sai ngejuk.
Kukut Kham ngelak-kah, tapi Allah sai nunjuk ko khanglaya. Akal kham ngerencanako, tapi Allah sai nattukko. Kham berusaha nyepok rezeki, tetapi Allah-lah Ar Razzaq sai ngelimpahko rezeki.
Mulani tenangkon hati mu
Dang terlalu khabai ngehadopi khani jemoh.
Sabab Allah sai ngejamin rezekimu khani sa, Allah sai gegoh, sai haga ngejagamu jemoh de-khani.
Semoga Allah ngejadiko kham hamba-hamba-Ni sai yakin jama jaminan Ni, besungguh-sungguh delom ikhtiar, sabakh ketika di uji jama kepelik'an khik bersyukur wattu dijuk kelapangan.
Aamiin ya Rabbal-'alamiin.
بَارَكَ اللَّهُ لِي وَلَكُمْ فِي الْقُرْآنِ الْعَظِيمِ، وَنَفَعَنِي وَإِيَّاكُمْ بِمَا فِيهِ مِنَ الْآيَاتِ وَالذِّكْرِ الْحَكِيمِ. أَقُولُ قَوْلِي هٰذَا، وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ لِي وَلَكُمْ وَلِسَائِرِ الْمُسْلِمِينَ مِنْ كُلِّ ذَنْبٍ، فَاسْتَغْفِرُوهُ، إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ.
أقول قولي هذا وأستغفر الله لي ولكم، فاستغفروه إنه هو الغفور الرحيم.
KHUTBAH KEDUA
اَلْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى إِحْسَانِهِ، وَالشُّكْرُ لَهُ عَلَى تَوْفِيقِهِ وَامْتِنَانِهِ، وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ تَعْظِيمًا لِشَأْنِهِ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ الدَّاعِي إِلَى رِضْوَانِهِ، اَللَّهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ عَلَيْهِ وَعَلَى آلِهِ وَأَصْحَابِهِ وَإِخْوَانِهِ.
Al-ḥamdu lillāhi ‘alā iḥsānih, wasy-syukru lahu ‘alā tawfīqihi wa imtinānih, wa asyhadu allā ilāha illallāhu waḥdahu lā syarīka lah ta‘ẓīman lisya’nih, wa asyhadu anna Muḥammadan ‘abduhu wa rasūluhud-dā‘ī ilā riḍwānih, allāhumma ṣalli wa sallim ‘alayhi wa ‘alā ālihi wa aṣḥābihi wa ikhwanih.
أُوصِيكُمْ وَإِيَّايَ الْمُقَصِّرَ أَوَّلًا بِتَقْوَى اللَّهِ، فَاتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ، وَرَاقِبُوهُ فِي السِّرِّ وَالْعَلَنِيَّةِ، ﴿إِنَّ اللَّهَ مَعَ الَّذِينَ اتَّقَوْا وَالَّذِينَ هُم مُّحْسِنُونَ﴾.
Uūṣīkum wa iyyāya al-muqassiṟa awwalan bitaqwāllāh, fattaqūllāha ḥaqqa tuqātih, wa rāqibūhu fīs-sirri wal-‘alāniyyah, (inna Allāha ma‘a alladhīna attaqaw walladhīna hum muḥsinūn).
اِعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ أَمَرَكُمْ بِأَمْرٍ بَدَأَ فِيهِ بِنَفْسِهِ، وَثَنَّى فِيهِ بِمَلَائِكَتِهِ الْمُسَبِّحَةِ بِقُدْسِهِ، فَقَالَ جَلَّ مِنْ قَائِلٍ عَلِيمًا: ﴿إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا﴾.
I‘lamū anna Allāha amarakum bi amrin bada’a fīhi binafsih, wa thannā fīhi bimalā’ikatihil-musabbiḥati biqudsih, faqāla jalla min qā’ilin ‘alīmā: (inna Allāha wa malā’ikatahu yuṣallūna ‘alan-nabī, yā ayyuhalladhīna āmanū ṣallū ‘alayhi wa sallimū taslīmā).
اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ.
Allāhumma ṣalli ‘alā Muḥammad wa ‘alā āli Muḥammad, kamā ṣallayta ‘alā Ibrāhīm wa ‘alā āli Ibrāhīm, wa bārik ‘alā Muḥammad wa ‘alā āli Muḥammad, kamā bārakta ‘alā Ibrāhīm wa ‘alā āli Ibrāhīm, innaka ḥamīdun majīd.
اَللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ، وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ، الْأَحْيَاءِ مِنْهُمْ وَالْأَمْوَاتِ، إِنَّكَ سَمِيعٌ قَرِيبٌ مُجِيبُ الدَّعَوَاتِ.
Allāhummaghfir lil-muslimīna wal-muslimāt, wal-mu’minīna wal-mu’mināt, al-aḥyā’i minhum wal-amwāt, innaka samī‘un qarībun mujību-d-da‘awāt.
اَللَّهُمَّ أَعِزَّ الْإِسْلَامَ وَالْمُسْلِمِينَ، وَأَذِلَّ الشِّرْكَ وَالْمُشْرِكِينَ، وَدَمِّرْ أَعْدَاءَ الدِّينِ، وَانْصُرْ عِبَادَكَ الْمُوَحِّدِينَ.
Allāhumma a‘izzal-islāma wal-muslimīn, wa adhillasy-syirka wal-musyrikīn, wa dammir a‘dā’ad-dīn, wansur ‘ibādakal-muwaḥḥidīn
اَللَّهُمَّ فَرِّجْ هُمُومَنَا، وَاشْرَحْ صُدُورَنَا، وَيَسِّرْ أُمُورَنَا، وَاحْفَظْ بِلَادَنَا وَبِلَادَ الْمُسْلِمِينَ مِنْ كُلِّ سُوءٍ وَفِتْنَةٍ يَا رَبَّ الْعَالَمِينَ.
Allāhumma farrij humūmanā, wasyraḥ ṣudūranā, wa yassir umūranā, wa iḥfaẓ bilādanā wa bilādal-muslimīn min kulli sū’in wa fitnatin yā rabbal-‘ālamīn.
Ibadhallah...
اِعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَى وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنكَرِ وَالْبَغْيِ، يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ، فَاذْكُرُوا اللَّهَ الْعَظِيمَ يَذْكُرْكُمْ، وَاشْكُرُوهُ عَلَى نِعَمِهِ يَزِدْكُمْ، وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ.
I‘lamū anna Allāha ya’muru bil-‘adli wal-iḥsān wa ītā’i dhīl-qurbā, wa yanhā ‘anil-faḥsyā’i wal-munkari wal-baghy, ya‘iẓukum la‘allakum tadhakkarūn, fa-dhkurūllāhal-‘aẓīma yadhkurkum, wasykurūhu ‘alā ni‘amihi yazidkum, wa ladzikrullāhi akbar, wallāhu ya‘lamu mā taṣna‘ūn.
Editor Bahasa: H. SyahidanMh/Buay Sakti.
*) Penulis adalah Anggota Majelis Pertimbangan Dewan Dakwah Islam Indonesia Propinsi Lampung, tinggal di Pemanggilan, Natar.
Belum ada komentar. Jadilah yang pertama memberikan komentar!
Tinggalkan Komentar