Khutbah Jum'at Bahasa Lappung: Khanglaya Sai Ditedduh Cahaya. Oleh: Ustadz H. Komiruddin Imron, Lc *)
nataragung.id - Pemanggilan - Tabiik puun. Dalam rangka mengimplementasikan Instruksi Gubernur Lampung Bapak Rahmat Mirzani Djausal Nomor : 4 Tahun 2025 tanggal 30 Desember 2025 tentang hari Kamis BERADAT yaitu sebagai upaya memperkuat pelestarian Bahasa Daerah dan Budaya Lampung dilingkungan pemerintah provinsi, pemerintah kabupaten/kota dan lingkungan pendidikan se-provinsi Lampung, bersama ini kami mencoba untuk menyajikan Khutbah Jum'at berbahasa Lampung, khususnya bahasa Lampung berdialeg A.
Meski Masjid bukan bagian yang diatur dalam instruksi tersebut, namun tidak ada salahnya warga masyarakat Lampung khususnya para khatib shalat Jum'at turut serta melestarikan bahasa Lampung dengan kegiatan nyata yaitu membacakan khutbah Jum'at dalam bahasa Lampung. Karena pada wilayah tertentu di provinsi Lampung, sudah banyak saudara-saudara kita warga masyarakat suku Jawa yang membaca khutbah dalam bahasa Jawa, bahkan buku-buku Khutbah berbahasa Jawa sudah banyak dijual di toko-toko.
Kami menyadari naskah (dialeg) yang kami sajikan masih jauh dari kata sempurna, namun prinsip kami "Lamon Mak Gatta Kapan Lagi, Lamon Mak Gham Sapa Lagi." Karena itu kritik dan saran dari para pembaca terkait dialeg yang kami pergunakan, sangat kami harapkan guna penyempurnaan dialeg Khutbah Jum'at dimasa yang akan datang.
KHUTBAH PERTAMA
اَلْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ الْهُدَى نُورًا، وَالطَّاعَةَ سَبِيلًا، وَالتَّقْوَى نَجَاةً. نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ، وَنَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا. مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ، وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ.
وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ. اللَّهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ، وَعَلَى آلِهِ وَأَصْحَابِهِ أَجْمَعِينَ.
Alhamdu lillaahil-ladzii ja'alal-hudaa nuuraa, wath-thaa'ata sabiilaa, wat-taqwaa najaatan. Nahmaduhu wa nasta'iinuhu wa nastaghfiruhu, wa na'uudzu billaahi min syuruuri anfusinaa wa min sayyi-aati a'maalinaa. Man yahdihillaahu falaa mudhilla lahu, wa man yudhlil falaa haadiya lahu.
Wa asyhadu an laa ilaaha illallaahu wahdahu laa syariika lahu, wa asyhadu anna Muhammadan 'abduhu wa rasuuluhu. Allahumma shalli wa sallim wa baarik 'alaa Muhammad, wa 'alaa aalihi wa ash-haabihi ajma'iin.
Jamaah Jum'at sai dirahmati Allah,
Payu kham pekhad-da tekhus meningkat ko ketakwaan haguk Allah, jama sebenokh-benokh ni takwa. Takwa mak cuma di ucapko di bub-bekh gawoh tapi cahaya sai nekhangko lakkah, nuttun hati suwa ngejaga kham tagan dang tersesat di khanglaya kehukhi'an di dunia sai fana' sa.
Jamaah sai dimuliakon Allah,
Mak segala khanglaya sai tekhang ina adalah khanglaya sai benokh.
Wat khanglaya sai dihiasi gemerlap dunia.
Wat khanglaya sai di puji kaban jelema.
Wat khanglaya sai di sebut kemajuan.
Wat khanglaya sai keliyak'an hallaw di mata jelema.
Tapi, jamaah...
Mak tattu khanglaya sai keliyak'an tekhang di mata jelema, tekhang munih di hadopan Allah.
Sebalik ni, wat khanglaya sai sunyi.
Wat khanglaya sai biyak.
Wat khanglaya sai maksa kham nahan kehaga'an.
Wat khanglaya sai ngeharus ko kham ninggalko sesuatu sai kham cintai atau kham ge-khingi demi taat jama Allah.
Tapi dapok gawoh, justru di khanglaya sai biyak, sai sunyi, sai mak nayah di puji jelema, disan lah, cahaya Allah ngedok.
Allah Subḥanahu wata'ala berfirman:
وَمَن لَّمْ يَجْعَلِ اللَّهُ لَهُ نُورًا فَمَا لَهُ مِن نُّورٍ
Wa man lam yaj‘alillāhu lahu nūran famā lahu min nūr.
Khat-ti ni: "Dan bakhang sapa sai mak dijuk cahaya ulih Allah, maka maka mak ngedok cahaya bagi ni." (QS. An-Nur: 40)
Jamaah rahimakumullah,
Cahaya sai paling kham pekhallu ko layin lah cahaya lappu sai nekhangko mata.
Sai kham pekhallu ko adalah cahaya hidayah sai dapok nekhangko hati.
Ulah wat ulun sai mata ni sihat, tapi mak dapok ngen-nah kebenokhan.
Wat ulun sai nayah ilmu ni, tapi mak tunduk jama Allah.
Wat ulun sai nayah khatta ni, tapi mak pan-ndai besyukur.
Wat ulun sai khang-ngal kedudukan ni, tapi mak pan-ndai merendah di hadopan Tuhan ni.
Wat munih ulun sai kak lapah jawoh di dunia, tapi sebenokh ni ia makkin jawoh anjak Allah.
Mulani dang cuma kham ngelulih:
"Sepikha jawoh kak khadu lapahan ku?"
“Tapi lulih lah:
"Gukpa lapahan ku haga ngusung nyak?"
"Lamun pekekhaj-jaan nge-guway kham lalai jama semayyang, apikah ina kemajuan?"
Lamun khatta nge-guway kham lupa jama Allah, apikah ina keuntungan?
Lamun ilmu ngeguway kham som-mbong, apikah ina cahaya?
Lamun terkenal nge-guway kham hawos pujian jelema, jama lupa nyepok ridha Allah, apikah ina kemenangan?"
Jamaah Jum'at sai dirahmati Allah,
Kadang jelema tertipu ulih nayah ni kha-ngok sai tebukak.
Padahal mak unyin kha-ngok harus kham kukhuk'i.
Wat kha-ngok sai ngusung kemuliaan.
Wat munih kha-ngok sai ngusung kehat-cokhan.
Mulani ulun mukmin mak cukup ngelulih:
"Dapok kudo nyak ngelakuko ni?"
Tapi ia ngelulih:
"Apikah Allah ridha lamun nyak ngelakuko ni?"
Inalah cahaya takwa.
Takwa ngeguway ulun bekhadu semakkung ngelak-kah guk khanglaya sai salah.
Takwa ngeguway pungu bekhadu semakkung ngakuk sai haram.
Takwa ngeguway bub-bekh menong semakkung nyakik'i hati ulun bakhih.
Takwa nge-guway mata berpaling semakkung ngen-nah sai Allah hakham kon.
Jama takwa nge-guway hati miwang wattu ia nge-khasa makin jawoh anjak Tuhan ni.
Allah Subḥanahu wata'ala berfirman:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمَالَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ
Yā ayyuhalladzīna āmanuttaqullāha wa qūlū qaulan sadīdan. Yushlih lakum a‘mālakum wa yaghfir lakum dzunūbakum.
Khat-ti ni: "Wahai Ulun-ulun sai beriman! Bertakwalah haguk Allah jama ucapko cawa'an sai benokh. Niscaya Allah ngehallaw ko amal-amal mu jama ngampuni dusa-dusamu." (QS. Al-Ahzab: 70–71)
Jamaah sai dimuliakon Allah,
Dang sappai kham tertipu ulih khanglaya sai keliyak'an ni indah, tapi ujung ni berakhir di kegelapan.
Ulah sai paling berbahaya layin lah lapahan di pok sai gelap.
Sai paling berbahaya adalah:
Kham lapah di delom kegelapan, tapi kham neduh lagi nuju cahaya.
Dapok jadi khanglaya sai khamik, tapi layin khanglaya Allah.
Dapok jadi khanglaya sai di puji, tapi layin khanglaya keselamatan.
Dapok jadi khanglaya sai penuh kesenangan, tapi ujung ni penyesolan.
Jama dapok jadi khanglaya sai biyak, sepi, penuh ujian, justru sina lah khanglaya sai ngusung kham nuju ridha Allah.
Mulani jamaah...
Semakkung kham ngelak-kah, tinuklah arah ni.
Semakkung kham memilih tinuk lah akibat ni.
Semakkung kham ngalaw dunia, tinuk lah api sai lagi terjadi jama hati.
Ulah mak unyin sai bekilau ina cahaya.
Wat apuy sai keliyak'an tekhang, tapi justru muppul.
Jama wat cahaya sai lembut, mak nayah di pandang, tapi ia nekhangi khanglaya nuju Allah.
Mudah-mudahan Allah nekhangkon hati kham jama iman.
Mudah-mudahan Allah nekhangkon lakkah kham jama hidayah.
Mudah-mudahan Allah ngejawohko kham anjak khanglaya sai keliyak'an indah tapi ngusung haguk kesesatan.
Jama mudah-mudahan setiap lakkah sai kham tempuh di dunia sa, jadi lakkah sai ngusung kham semakin khad-dik jama Ridha-Ni
Jama'ah Jum'at rahimakumullah
Sekian Khutbah anjak sekanuwa, mudah-mudahan bermanfaat guway kham se-unyin ni. Aamiin ya Rabbal Aalamiin.
أَقُولُ قَوْلِي هَذَا، وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ لِي وَلَكُمْ، فَاسْتَغْفِرُوهُ؛ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ.
KHUTBAH KEDUA
اَلْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى إِحْسَانِهِ، وَالشُّكْرُ لَهُ عَلَى تَوْفِيقِهِ وَامْتِنَانِهِ، وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ تَعْظِيمًا لِشَأْنِهِ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ الدَّاعِي إِلَى رِضْوَانِهِ، اَللَّهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ عَلَيْهِ وَعَلَى آلِهِ وَأَصْحَابِهِ وَإِخْوَانِهِ.
Al-ḥamdu lillāhi ‘alā iḥsānih, wasy-syukru lahu ‘alā tawfīqihi wa imtinānih, wa asyhadu allā ilāha illallāhu waḥdahu lā syarīka lah ta‘ẓīman lisya’nih, wa asyhadu anna Muḥammadan ‘abduhu wa rasūluhud-dā‘ī ilā riḍwānih, allāhumma ṣalli wa sallim ‘alayhi wa ‘alā ālihi wa aṣḥābihi wa ikhwanih.
أُوصِيكُمْ وَإِيَّايَ الْمُقَصِّرَ أَوَّلًا بِتَقْوَى اللَّهِ، فَاتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ، وَرَاقِبُوهُ فِي السِّرِّ وَالْعَلَنِيَّةِ، ﴿إِنَّ اللَّهَ مَعَ الَّذِينَ اتَّقَوْا وَالَّذِينَ هُم مُّحْسِنُونَ﴾.
Uūṣīkum wa iyyāya al-muqassiṟa awwalan bitaqwāllāh, fattaqūllāha ḥaqqa tuqātih, wa rāqibūhu fīs-sirri wal-‘alāniyyah, (inna Allāha ma‘a alladhīna attaqaw walladhīna hum muḥsinūn).
اِعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ أَمَرَكُمْ بِأَمْرٍ بَدَأَ فِيهِ بِنَفْسِهِ، وَثَنَّى فِيهِ بِمَلَائِكَتِهِ الْمُسَبِّحَةِ بِقُدْسِهِ، فَقَالَ جَلَّ مِنْ قَائِلٍ عَلِيمًا: ﴿إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا﴾.
I‘lamū anna Allāha amarakum bi amrin bada’a fīhi binafsih, wa thannā fīhi bimalā’ikatihil-musabbiḥati biqudsih, faqāla jalla min qā’ilin ‘alīmā: (inna Allāha wa malā’ikatahu yuṣallūna ‘alan-nabī, yā ayyuhalladhīna āmanū ṣallū ‘alayhi wa sallimū taslīmā).
اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ.
Allāhumma ṣalli ‘alā Muḥammad wa ‘alā āli Muḥammad, kamā ṣallayta ‘alā Ibrāhīm wa ‘alā āli Ibrāhīm, wa bārik ‘alā Muḥammad wa ‘alā āli Muḥammad, kamā bārakta ‘alā Ibrāhīm wa ‘alā āli Ibrāhīm, innaka ḥamīdun majīd.
اَللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ، وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ، الْأَحْيَاءِ مِنْهُمْ وَالْأَمْوَاتِ، إِنَّكَ سَمِيعٌ قَرِيبٌ مُجِيبُ الدَّعَوَاتِ.
Allāhummaghfir lil-muslimīna wal-muslimāt, wal-mu’minīna wal-mu’mināt, al-aḥyā’i minhum wal-amwāt, innaka samī‘un qarībun mujību-d-da‘awāt.
اَللَّهُمَّ أَعِزَّ الْإِسْلَامَ وَالْمُسْلِمِينَ، وَأَذِلَّ الشِّرْكَ وَالْمُشْرِكِينَ، وَدَمِّرْ أَعْدَاءَ الدِّينِ، وَانْصُرْ عِبَادَكَ الْمُوَحِّدِينَ.
Allāhumma a‘izzal-islāma wal-muslimīn, wa adhillasy-syirka wal-musyrikīn, wa dammir a‘dā’ad-dīn, wansur ‘ibādakal-muwaḥḥidīn
اَللَّهُمَّ فَرِّجْ هُمُومَنَا، وَاشْرَحْ صُدُورَنَا، وَيَسِّرْ أُمُورَنَا، وَاحْفَظْ بِلَادَنَا وَبِلَادَ الْمُسْلِمِينَ مِنْ كُلِّ سُوءٍ وَفِتْنَةٍ يَا رَبَّ الْعَالَمِينَ.
Allāhumma farrij humūmanā, wasyraḥ ṣudūranā, wa yassir umūranā, wa iḥfaẓ bilādanā wa bilādal-muslimīn min kulli sū’in wa fitnatin yā rabbal-‘ālamīn.
Ibadhallah...
اِعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَى وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنكَرِ وَالْبَغْيِ، يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ، فَاذْكُرُوا اللَّهَ الْعَظِيمَ يَذْكُرْكُمْ، وَاشْكُرُوهُ عَلَى نِعَمِهِ يَزِدْكُمْ، وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ.
I‘lamū anna Allāha ya’muru bil-‘adli wal-iḥsān wa ītā’i dhīl-qurbā, wa yanhā ‘anil-faḥsyā’i wal-munkari wal-baghy, ya‘iẓukum la‘allakum tadhakkarūn, fa-dhkurūllāhal-‘aẓīma yadhkurkum, wasykurūhu ‘alā ni‘amihi yazidkum, wa ladzikrullāhi akbar, wallāhu ya‘lamu mā taṣna‘ūn.
Editor Bahasa: H. SyahidanMh, SAg/Buay Sakti.
_____
✒️ H. Komiruddin Imron, Lc
*) Penulis adalah Anggota Majelis Pertimbangan Dewan Dakwah Islam Indonesia Propinsi Lampung, tinggal di Pemanggilan, Natar.
Belum ada komentar. Jadilah yang pertama memberikan komentar!
Tinggalkan Komentar