Khutbah Jum'at Bahasa Lappung: Wattu Habu Jadi Tegukhan Anjak Langik. Oleh: Ustadz H. Komiruddin Imron, Lc *)
nataragung.id - Pemanggilan - Tabiik puun. Dalam rangka mengimplementasikan Instruksi Gubernur Lampung Bapak Rahmat Mirzani Djausal Nomor : 4 Tahun 2025 tanggal 30 Desember 2025 tentang hari Kamis BERADAT yaitu sebagai upaya memperkuat pelestarian Bahasa Daerah dan Budaya Lampung dilingkungan pemerintah provinsi, pemerintah kabupaten/kota dan lingkungan pendidikan se-provinsi Lampung, bersama ini kami mencoba untuk menyajikan Khutbah Jum'at berbahasa Lampung, khususnya bahasa Lampung berdialeg A.
Meski Masjid bukan bagian yang diatur dalam instruksi tersebut, namun tidak ada salahnya warga masyarakat Lampung khususnya para khatib shalat Jum'at turut serta melestarikan bahasa Lampung dengan kegiatan nyata yaitu membacakan khutbah Jum'at dalam bahasa Lampung. Karena pada wilayah tertentu di provinsi Lampung, sudah banyak saudara-saudara kita warga masyarakat suku Jawa yang membaca khutbah dalam bahasa Jawa, bahkan buku-buku Khutbah berbahasa Jawa sudah banyak dijual di toko-toko.
Kami menyadari naskah (dialeg) yang kami sajikan masih jauh dari kata sempurna, namun prinsip kami "Lamon Mak Gatta Kapan Lagi, Lamon Mak Gham Sapa Lagi." Karena itu kritik dan saran dari para pembaca terkait dialeg yang kami pergunakan, sangat kami harapkan guna penyempurnaan dialeg Khutbah Jum'at dimasa yang akan datang.
KHUTBAH PERTAMA
اَلْحَمْدُ لِلَّهِ، نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ، وَنَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا، مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ، وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ.
أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ.
اللَّهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ، وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، وَعَلَى أَصْحَابِهِ أَجْمَعِينَ.
أَمَّا بَعْدُ، فَيَا عِبَادَ اللَّهِ، أُوصِيكُمْ وَنَفْسِي بِتَقْوَى اللَّهِ، فَقَدْ فَازَ الْمُتَّقُونَ.
Jamaah Jum'at sai dimuliako Allah.
Payu kham pekhad-da meningkatko takwa jama Allah, jama takwa sai sebenokh-benokh ni. Takwa layin cuma khabai jama Allah wattu kham di mesigid. Tapi takwa anjak cakha kham ngenah, nengis khik ngakuk pelajakhan anjak segala kejadian di dunia sa.
Jamaah sai dirahmati Allah,
Allah berfirman:
وَمَا مَنَعَنَآ أَن نُّرۡسِلَ بِٱلۡأٓيَٰتِ إِلَّآ أَن كَذَّبَ بِهَا ٱلۡأَوَّلُونَۚ وَءَاتَيۡنَا ثَمُودَ ٱلنَّاقَةَ مُبۡصِرَةٗ فَظَلَمُواْ بِهَاۚ وَمَا نُرۡسِلُ بِٱلۡأٓيَٰتِ إِلَّا تَخۡوِيفٗا
Wa mā mana‘anā an nursila bil-āyāti illā an kadhdhaba bihal-awwalūn, wa ātaynā tsamūdan-nāqata mubshiratā, faẓalamū bihā, wa mā nursilu bil-āyāti illā takhwīfā.
Khat-ti ni: "Dan mak ngedok sai ngehalangi Sikam guway ngikhim ko tanda-kekuasaan Ikam, melayinko ulah tanda-tanda ina kak di dusta ko jama ulun-ulun sai menna. Khik kak Ikam jukko jama kaum Tsamud seekor unta bai guway mukjizat sai dapok di tinuk,. tapi tiyan nganiaya ni. Khik Ikam mak ngikhim ko tanda-tanda ina melayinko guway ngekhabai-khabayi." (QS. Al-Isra’: 59)
Jamaah sai dirahmati Allah,
Ayat sa ngajakhko jama kham, bahwa Allah nunjuk ko tanda-tanda kekuasaan Ni, tagan jelema sadar, khabai, tekhus balik jama Allah.
Gatta, kham tinuk kejadian alam di sekitar kham.
Habu vulkanik anjak aktivitas Gunung Anak Krakatau dapok di usung angin, menyelimuti pikha-pikha wilayah. Habu sai tenah-han lunik, tapi dampak ni dapok jadi balak.
Udara atawa cuaca teganggu.
Jakhak pandang dapok beku-khang.
Lapahan teganggu.
Penerbangan kapal dapok di bekhadu ko sementara demi keselamatan.
Sekula munih dapok di per-re ko, kaban sanak belajakh anjak mahan melalui pembelajakhan jakhak-jawoh.
Jamaah Jum'at sai dimuliako Allah,
Cuba kham renung ko sekhab-bok.
Jelema kak ngedok kapal tekhabbang.
Jelema kak ngedok teknologi sai canggih.
Haga lapahan ting-ngal pesan tiket.
Haga cawa jama ulun bakhih sai jawoh, ting-ngal kating telepon.
Gedung khang-ngal di guwai.
Khanglaya-khanglaya di bangun.
Jelema nge-khasa khadu hebat.
Tapi wattu Allah ngege-khak ko cutik habu anjak bumi, jelema dapok cawa:
“Tung-ngu pai.”
Kapal tekhabbang bekhadu.
Lapahan tetun-nda
Rencana bekhubah.
Aktivitas tegang-ngu.
Sekula belajakh anjak mahan.
Sinalah kelemahan kham sebagai jelema.
Kham dapok ngerencanako, tapi Allah sai nattu ko.
Allah berfirman:
وَمَا تَشَاءُونَ إِلَّا أَن يَشَاءَ اللَّهُ
Wa mā tasyāūna illā an yasyā'allāh.
Khat-ti ni: "Dan niku mak dapok ngehendaki sesuatu, kecuali apabila Allah ngehendaki ni." (QS. Al-Insan: 30)
Jamaah rahimakumullah,
Tapi wat hal sai mesti kham jaga.
Dang gappang cawa, setiap musibah atawa bencana pasti hukuman Allah guway ulun tertentu.
Dang Kham tunjuk ulun sai kena musibah, tekhus kham cawa:
"Ah, sina gakha-gakha dusa tiyan."
Kham mak pan-ndai pekakha gaib.
Kham mak pan-ndai api maksud khusus Allah dibalik tiap kejadian.
Tapi selaku ulun sai beriman, setiap kejadian hakhus dapok jadi ibrah atawa jadi pelajakhan.
Bagi ulun sai lalai, bencana cuma jadi bekhita.
Tapi bagi ulun sai beriman, bencana dapok jadi peringatan.
Bagi hati sai pagun hukhik, habu layin cuma habu.
Habu sina seakan cawa:
"Wahai kaban jelema, dang telalu som-mbong jama kekuatan mu."
Jamaah sai dirahmati Allah,
Rasulullah shalallahu alaihi wasallam ngajakh ko kham picawi sikap ulun mukmin ketika ngen-nah tanda-tanda kekuasaan Allah.
Rasulullah shalallahu alaihi wasallam bersabda:
إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ، لَا يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَا لِحَيَاتِهِ، فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ فَادْعُوا اللَّهَ وَكَبِّرُوا وَصَلُّوا وَتَصَدَّقُوا
Innas-syamsa wal-qamara āyatāni min āyātillāh, lā yankasifāni limawti ahadin wa lā lihayātih, fa idzā ra'aytum dzālika fad‘ullāha wa kabbirū wa shallū wa tashaddaqū.
Khat-ti ni: "Sesungguh ni, matakhani khik kenawat adalah khua tanda-tanda kekuasaan Allah. Ke-khua ni mak ngalami gerhana ulah kematian atau kehukhi'an ulun. Lamun kuti ngeliyak ni, maka bedu'a lah haguk Allah, bertakbirlah, sembayyang lah, khik bersedekahlah." (HR. Bukhari khik Muslim)
Perhatiko jamaah.
Wattu Nabi shalallahu alaihi wasallam ngeliyak tanda-tanda kebesaran Allah, beliau mak ngajakhko jelema guway som-mbong.
Mak ngajakhko jelema cuma sibuk nyepok bekhita.
Tapi Nabi ngajakhko:
Berdu'a.
Bertakbir.
Sembayyang.
Bersedekah.
Khat-ti ni, wattu alam mengguncang kesadaran kham, dang cuma kham ngebaca bekhita ni.
Baca munih hati kham.
Mukkin selama hinji kham terlalu yakin jama kemampuan dikhi.
Mukkin kham telalu bang-nga jama khatta.
Mukkin kham telalu sibuk ngalaw dunia sappai lupa akhirat.
Mukkin kham nge-khasa kuat ulah badan sihat.
Padahal satu takhikan hang-ngas pun pagun delom kekuasaan Allah.
Mulani habu sai betekhab-bangan sina seakan-akan cawa jama kham:
"Kuti layin penguasa bumi. Kuti cuma hamba sai lagi lapah dilam-mbung bumi milik Allah."
Jamaah Jum'at rahimakumullah,
Wat pelajakhan sai balak anjak sesuatu sai lunik.
Kham kadang ngan-ngap remeh sesuatu ulah tenah-han ni lunik.
Habu lunik dapok ngegang-ngu lapahan.
Tetes way lunik dapok nyuburko tanoh.
Apuy lunik dapok nutung ko khim-mba.
Gohna munih dusa.
Dusa sai kham ang-ngop lunik, lamun tekhus di remeh ko, dapok jadi balak disisi Allah.
Sebalik ni, amal sai tenah-han ni lunik, lamun ikhlas ulah Allah, dapok jadi sebab keselamatan.
Rasulullah shalallahu alaihi wasallam bersabda:
اتَّقُوا النَّارَ وَلَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ
Ittaqun-nāra walau bisyiqqi tamrah.
Khat-ti ni: "Jagalah dikhi kuti anjak apuy nekhaka, walau cuma bersedekah separuh kurma." (HR. Bukhari khik Muslim)
Jamaah sai dimuliako Allah,
Dang remeh ko sai lunik.
Dang remeh ko habu.
Dang remeh ko dusa.
Dang remeh ko sedekah.
Dang remeh ko istighfar.
Dang remeh ko sembayyang.
Dang remeh ko nasihat.
Dang remeh ko kesempatan guway balik jama Allah.
Lamun Allah sang-ngup nge-gerakko gunung khik neham-bokhko habu guk udara, maka Allah juga sang-ngup nge guncang hati sai ke-khas.
Mulani wattu alam ngejuk tan-nda, balik lah kham jama Allah.
Nayahko istighfar.
Hallaw ko sembayyang.
Ting-ngalko kezaliman.
Nayahko hubungan jama kaban jelema.
Nayahko sedekah.
Khik du'ako kaban sekelik kham sai lagi kena musibah.
Mudah-mudahan Allah ngejaga negeri kham
Ngejaga keluarga kham.
Ngejaga masyarakat kham.
Ngejuk keselamatan jama ulun-ulun sai terdampak musibah.
Khik ngejadiko setiap kejadian sebagai sebab betam-mbah kuat ni iman kham.
Semuga khutbah sekanuwa bermanfaat bagi kham se-unyin ni. Aamiin ya Rabbal Aalamiin
أَقُوْلُ قَوْلِي هٰذَا، وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ لِي وَلَكُمْ، فَاسْتَغْفِرُوْهُ، إِنَّهُ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ.
Aqūlu qawlī hādzā, wa astaghfirullāha lī wa lakum, fastaghfirūhu, innahū huwal-ghafūrur-rahīm.
KHUTBAH KEDUA
اَلْحَمْدُ لِلَّهِ حَمْدًا كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ، كَمَا يُحِبُّ رَبُّنَا وَيَرْضَى. أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ. اَللَّهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ وَبَارِكْ عَلَى نَبِيِّنَا مُحَمَّدٍ وَعَلٰى آلِهِ وَصَحْبِهِ أَجْمَعِينَ.
Alhamdu lillāhi ḥamdan katsīran ṭayyiban mubārakan fīh, kamā yuḥibbu rabbunā wa yardhā. Asyhadu an lā ilāha illallāh waḥdahu lā syarīka lah, wa asyhadu anna Muḥammadan ‘abduhu wa rasūluh. Allāhumma ṣalli wa sallim wa bārik ‘alā nabiyyinā Muḥammad wa ‘alā ālihi wa ṣaḥbihi ajma‘īn.
أُوصِيكُمْ عِبَادَ اللَّهِ وَنَفْسِي بِتَقْوَى اللَّهِ، فَإِنَّهَا زَادُ الْمُتَّقِينَ، وَنُورُ السَّالِكِينَ، وَوَصِيَّةُ رَسُولِ رَبِّ الْعَالَمِينَ. فَاتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ، وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ.
Uuṣīkum ‘ibādallāh wa nafsī bitaqwāllāh, fa innahā zādal-muttaqīn, wa nūrus-sālikīn, wa waṣiyyatu rasūli rabbil-‘ālamīn. Fattaqullāha ḥaqqa tuqātih, wa lā tamūtunna illā wa antum muslimūn.
اَللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ، وَالْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ، الْأَحْيَاءِ مِنْهُمْ وَالْأَمْوَاتِ. اَللَّهُمَّ طَهِّرْ قُلُوبَنَا، وَأَصْلِحْ أَحْوَالَنَا، وَبَارِكْ لَنَا فِي أَعْمَارِنَا وَأَرْزَاقِنَا، وَارْفَعِ الْبَلَاءَ عَنَّا وَعَنْ بِلَادِنَا.
Allāhumma ighfir lil-mu’minīna wal-mu’mināt, wal-muslimīna wal-muslimāt, al-aḥyā’i minhum wal-amwāt. Allāhumma ṭahhir qulūbanā, wa aṣliḥ aḥwālanā, wa bārik lanā fī a‘mārinā wa arzāqinā, wa rfa‘il-balā’a ‘annā wa ‘an bilādinā.
اَللَّهُمَّ اجْعَلْنَا مِنْ عِبَادِكَ الصَّالِحِينَ، وَارْزُقْنَا صِدْقَ التَّوَكُّلِ عَلَيْكَ، وَحُسْنَ الظَّنِّ بِكَ، وَلُزُومَ طَاعَتِكَ فِي السِّرِّ وَالْعَلَنِ. يَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ ثَبِّتْ قُلُوبَنَا عَلَى دِينِكَ، وَيَا مُصَرِّفَ الْقُلُوبِ صَرِّفْ قُلُوبَنَا إِلَى طَاعَتِكَ.
Allāhumma ij‘alnā min ‘ibādikas-ṣāliḥīn, warzuqnā ṣidqat-tawakkuli ‘alaik, wa ḥusnaẓ-ẓanni bik, wa luzūma ṭā‘atika fis-sirri wal-‘alan. Yā muqallibal-qulūb tsabbit qulūbanā ‘alā dīnik, wa yā muṣarrifal-qulūb ṣarrif qulūbanā ilā ṭā‘atik.
اَللَّهُمَّ أَصْلِحْ وُلَاةَ أُمُورِنَا، وَوَفِّقْهُمْ لِمَا فِيهِ صَلَاحُ الدِّينِ وَالدُّنْيَا، وَاجْعَلْهُمْ رُحَمَاءَ بِالرَّعِيَّةِ، قُوَّامًا بِالْحَقِّ وَالْعَدْلِ.
Allāhumma aṣliḥ wulāta umūrinā, wa waffiqhum limā fīhi ṣalāḥud-dīn wad-dunyā, waj‘alhum ruḥamā’a bir-ra‘iyyah, quwwāman bil-ḥaqqi wal-‘adl.
اَللَّهُمَّ آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً، وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً، وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ.
Allāhumma ātinā fid-dunyā ḥasanah, wa fil-ākhirah ḥasanah, wa qinā ‘adzāban-nār.
عِبَادَ اللَّهِ، إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَى، وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ. يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ. فَاذْكُرُوا اللَّهَ يَذْكُرْكُمْ، وَاشْكُرُوهُ عَلَى نِعَمِهِ يَزِدْكُمْ، وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ.
‘Ibādallāh, innallāha ya’muru bil-‘adli wal-iḥsān wa ītā’i dhil-qurbā, wa yanhā ‘anil-faḥsyā’i wal-munkari wal-baghy. Ya‘iẓukum la‘allakum tadhakkarūn. Fa dzkurullāha yadzkurkum, wasykurūhu ‘alā ni‘amihi yazidkum, wa ladzikrullāhi akbar, wallāhu ya‘lamu mā taṣna‘ūn.
Editor Bahasa: H. SyahidanMh, SAg/Buay Sakti.
*) Penulis adalah Anggota Majelis Pertimbangan Dewan Dakwah Islam Indonesia Propinsi Lampung, tinggal di Pemanggilan, Natar.
Belum ada komentar. Jadilah yang pertama memberikan komentar!
Tinggalkan Komentar