Khutbah Jum'at Bahasa Lappung: Nikmat Layin Selalu Tan-nda Kemuliaan. Oleh: Ustadz H. Komiruddin Imron, Lc *)
nataragung.id - Pemanggilan - Tabiik puun. Dalam rangka mengimplementasikan Instruksi Gubernur Lampung Bapak Rahmat Mirzani Djausal Nomor : 4 Tahun 2025 tanggal 30 Desember 2025 tentang hari Kamis BERADAT yaitu sebagai upaya memperkuat pelestarian Bahasa Daerah dan Budaya Lampung dilingkungan pemerintah provinsi, pemerintah kabupaten/kota dan lingkungan pendidikan se-provinsi Lampung, bersama ini kami mencoba untuk menyajikan Khutbah Jum'at berbahasa Lampung, khususnya bahasa Lampung berdialeg A.
Meski Masjid bukan bagian yang diatur dalam instruksi tersebut, namun tidak ada salahnya warga masyarakat Lampung khususnya para khatib shalat Jum'at turut serta melestarikan bahasa Lampung dengan kegiatan nyata yaitu membacakan khutbah Jum'at dalam bahasa Lampung. Karena pada wilayah tertentu di provinsi Lampung, sudah banyak saudara-saudara kita warga masyarakat suku Jawa yang membaca khutbah dalam bahasa Jawa, bahkan buku-buku Khutbah berbahasa Jawa sudah banyak dijual di toko-toko.
Kami menyadari naskah (dialeg) yang kami sajikan masih jauh dari kata sempurna, namun prinsip kami "Lamon Mak Gatta Kapan Lagi, Lamon Mak Gham Sapa Lagi." Karena itu kritik dan saran dari para pembaca terkait dialeg yang kami pergunakan, sangat kami harapkan guna penyempurnaan dialeg Khutbah Jum'at dimasa yang akan datang.
KHUTBAH PERTAMA
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِيْنُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ، وَنَعُوْذُ بِاللّٰهِ مِنْ شُرُوْرِ أَنْفُسِنَا وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا. مَنْ يَهْدِهِ اللّٰهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ، وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ.
أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلٰهَ إِلَّا اللّٰهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيْكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُوْلُهُ.
اللّٰهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ، وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ أَجْمَعِيْنَ.
أَمَّا بَعْدُ، فَيَا أَيُّهَا الْمُسْلِمُونَ، أُوْصِيْكُمْ وَنَفْسِيَ بِتَقْوَى اللّٰهِ، فَقَدْ فَازَ الْمُتَّقُونَ.
Kaum Muslimin jamaah Jumat sai dimuliako Allah.
Payu kham se-unyin ni senantiasa meningkat ko ketakwaan haguk Allah Subhanahu wa Ta'ala, cakhani laksana ko unyin pekhittah-Ni, khik tinggalko unyin larangan Ni
Ketakwaan ina sai haga jadi bekal paling betik guway kham delom lapahan nuju akhirat.
Jamaah Jumat sai dirahmati Allah,
Selaku khatib, sekanuwa di khani Jum'at sai mulia sa, ngajak jama'ah se-unyin ni, payu kham renungko tentang satu pekakha sai penting delom hukhik kham. Pekakha ina ialah:
"Nikmat mak selalu Tan-nda kemuliaan."
Nayah kaban jelema sai keli-khu delom menilai nikmat.
Wattu khatta ni tam-mbah nayah, usaha ni tam-mbah maju, jabatan ni tam-mbah khang-ngal, mahan ni tam-mbah hallaw, mubil ni tam-mbah mewah, badan ni tam-mbah sihat, hukhik ni nayah kemudahan, tekhus ia mikekh:
“Bekhatti Allah sayang jama nyak.”
“Bekhatti Allah memuliakon nyak.”
“Bekhatti Allah ridha jama nyak.”
Padahal makkung tattu, jamaah sekalian.
Nikmat dunia layin selalu tan-nda bahwa Allah memuliakon ulun.
Gohna munih, kesusahan layin selalu tan-nda Allah menghinako ulun.
Kedua ni pekhad-da mekhupakon ujian anjak Allah.
Allah Subhanahu wa Ta'ala berfirman:
﴿فَأَمَّا الْإِنسَانُ إِذَا مَا ابْتَلَاهُ رَبُّهُ فَأَكْرَمَهُ وَنَعَّمَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَكْرَمَنِ وَأَمَّا إِذَا مَا ابْتَلَاهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَهَانَنِ كَلَّا﴾
Fa ammal-insānu idzā mabtalāhu rabbuhu fa akramahu wa na‘amahu fa yaqūlu rabbī akraman. Wa ammā idzā mabtalāhu fa qadara ‘alaihi rizqahu fa yaqūlu rabbī ahānan. Kallā.
Khat-ti ni: "Adapun jelema, lamun Tuhan menguji ni tekhus memuliako, khik ngejuk ia kenikmatan, ia cawa, "Tuhan ku kak memuliakon nyak." 'Tapi lamun Ia (Allah) menguji ni tekhus ngebatasi rezeki ni, ia cawa "Tuhan ku telah menghinakon nyak.' Sekali-kali mawat!" (QS. Al-Fajr: 15–17)
Jamaah sai dirahmati Allah,
Perhatikon firman Allah jeno.
Jelema ge-khing salah delom menilai kehukhi'an ni.
Wattu dijuk nayah, ia ngekhasa di muliakon.
Wattu dijuk cutik, ia nge-khasa dihinako.
Allah ngejawab:
كَلَّا
Kallā.
“Sekali-kali mawat!”
Inti ni...., ukokhan kemuliaan di sisi Allah, layin semata-mata nayah ni khatta, khang-ngal ni pakkat, bekhak ni mahan, nayah ni pengikut atawa gappang ni hukhik.
Kemuliaan di sisi Allah, ukokhan ni adalah ketakwaan.
Dunia sa adalah pok ni ujian.
Allah ngejuk khatta guway nguji: api kah kham be syukur atawa malah kufur.
Allah ngejuk kham kekuasaan guway nguji: api kah kham belaku adil atawa zalim.
Allah ngejuk kham ilmu guway nguji: api kah ilmu ina kham amalko atawa hanya guway ngebanggako dikhi.
Allah ngejuk kham kesihatan, guway nguji: apikah badan kham di pakai guway ibadah atawa maksiat.
Allah ngejuk kham wattu guway nguji: apikah wattu kham, di isi jama amal saleh atawa malah di habis ko delom kelalaian.
Jadi jamaah sekalian,
Tam-mbah nayah nikmat sai Allah juk, tam-mbah balak munih tanggung-jawab kham.
Jamaah Jumat sai dimuliakon Allah,
Cuba kham tinuk kisah Nabi Sulaiman alaihis salam.
Allah juk beliau kekhajaan sai luar biasa balak ni. Allah juk ilmu khik berbagai nikmat sai bakhih.
Tapi Nabi Sulaiman mak som-mbong.
Beliau mak cawa:
“Nyak hebat.”
Beliau mak cawa:
"Nyak pantas ngedapokko unyin sina."
Justru beliau cawa:
﴿هَٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّي لِيَبْلُوَنِي أَأَشْكُرُ أَمْ أَكْفُرُ﴾
Hādzā min fadli rabbī liyabluwanī a asykuru am akfur.
Khat-ti ni: "Iji termasuk karunia Tuhanku, guway ngujiku, apikah nyak be syukur atawa mengingkari nikmat Ni." (QS. An-Naml: 40)
Subhanallah.
Iji lah cakha pandang ulun beriman.
Wattu massa nikmat, ia mak langsung bangga
Ia justru ngelulih delom hati ni:
"Ulah hapi Allah juk nikmat iji guway ku, api sai Allah haga anjak nikmat sa?"
“Api sai hakhus ku lakuko jama nikmat sa?"
Lamun Allah juk khatta, ia ngelulih:
"Khatta sa haga nge-khad-dikko jama Allah atawa malah ngejawoh ko jama Allah?"
Lamun Allah juk jabatan:
"Jabatan ina haga ngeguway nyak amanah atawa malah ngeguway nyak som-mbong?"
Lamun Allah juk kesihatan:
"Kesihatan ina haga dipakai guway ibadah atawa guway maksiat?"
Lamun Allah juk ilmu:
"Ilmu ina haga ngeguway nyak rendah hati atawa malah nge-khasa paling pan-ndai?"
Jamaah Jumat rahimakumullah,
Rasulullah shalallahu alaihi wasallam bersabda:
إِنَّ اللَّهَ لَا يَنْظُرُ إِلَى صُوَرِكُمْ وَأَمْوَالِكُمْ، وَلَكِنْ يَنْظُرُ إِلَى قُلُوبِكُمْ وَأَعْمَالِكُمْ
Innallāha lā yanzhuru ilā shuwārikum wa amwālikum, walākin yanzhuru ilā qulūbikum wa a‘mālikum.
Khat-ti ni: "Sesungguh ni Allah mak ngen-nah khupa khik khatta tiyan, tetapi Allah ngen-nah hati khik amal tiyan." (HR. Muslim)
Mulani jamaah sekalian,
Dang nge-khasa lebih mulia ulah khatta kham lebih nayah.
Dang nge-khasa lebih khang-ngal ulah jabatan kham lebih khang-ngal.
Dang nge-khasa lebih hebat ulah mah-han kham lebih balak.
Dang nge-khasa lebih terhormat ulah mubil kham lebih mahal.
Sebab unyin ina haga kham pik'ko.
Mahan haga di pik'ko
Mubil haga di pik'ko.
Jabatan haga di pik'ko.
Khatta haga di pik'ko.
Sai kham haga usung ngehadop Allah cuma iman khik amal.
Allah Subhanahu wa Ta'ala berfirman:
﴿إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ﴾
Inna akramakum ‘indallāhi atqākum.
Khat-ti ni: "Sesungguh ni ulun sai paling mulia diantara kuti di sisi Allah adalah ulun sai paling bertakwa."(QS. Al-Hujurat: 13).
Iji lah ukokhan kemuliaan sai sebenokh ni.
Layin pikha nayah khatta sai kham ngedok.
Layin se khang-ngal api jabatan kham.
Layin pikha balak mahan kham.
Tapi se khang-ngal api, ketakwaan kham haguk Allah.
Jamaah Jumat sai dirahmati Allah,
Wat ulun sai khatta ni nayah, tapi hukhik ni jawoh anjak Allah.
Wat ulun sai jabatan ni khang-ngal, tapi hati ni kosong.
Wat ulun sai mahan ni gedong, tapi keluarga ni jawoh anjak agama.
Wat ulun sai badan ni sihat, tapi wattu ni bela guway maksiat.
Tapi wat munih ulun sai hukhik ni sederhana.
Khatta ni mukkin mak nayah, tapi bub-bekh ni khajin berzikir.
Mahan ni mukkin sederhana, tapi dilom ni khutin baca Alquran.
Hukhik ni mukkin mak tekenal di kaban jelema, tapi ge-khal ni di kenal di sisi Allah ulah ketakwaan ni.
Mulani jama'ah se-unyin ni.
Dang ngukokh keberhasilan hukhik jama ukokhan dunia.
Ukokh dikhi kham jama lulihan sa:
Setelah Allah juk ko nikmat, apikah sembayyang kham tam-mbah betik!
Setelah khatta kham betam-mbah, apikah sedekah kham tam-mbah nayah?
Se-khadu kedudukan kham cakak, apikah kham pagun rendah hati?
Setelah usaha kham berhasil, apikah kham pagun khaddik jama Allah?
Lamun jawaban ni iyu, maka nikmat ina kak jadi khanglaya nuju kemuliaan.
Tapi lamun nikmat ina ngeguway kham ninggalko sembayyang, som-mbong, meremeh ko ulun bakhih, lupa jama Allah khik tam-mbah ge-khing jama dunia sai belebihan, maka kham harus behati-hati.
Dapok gawoh sai kham ang-ngop nikmat, sebenokh ni malah ujian.
Khik dapok gawoh ujian ina, makkung dapok kham liyuwi.
Jamaah Jumat sai dirahmati Allah,
Payu kham belajakh guway jadi hamba sai besyukur wattu lapang, khik besabakh wattu kondisi kham lagi pelik.
Lamun Allah juk nayah, kham besyukur.
Lamun Allah juk cutik, kham besabakh.
Lamun Allah ngejuk kesihatan, kham gunako guway ibadah.
Lamun Allah ngejuk khatta, kham gunako guway kebetik'an.
Lamun Allah ngejuk ilmu, kham amalko.
Lamun Allah ngejuk jabatan, kham lapah ko jama amanah.
Dang sappai nikmat ngeguway kham lupa jama sai pengejuk nikmat.
Sabab nikmat sai paling balak, layin lah nayah ni khatta.
Nikmat sai paling balak, adalah wattu khatta nayah, tetapi hati tetop tunduk jama Allah.
Layin ketika jabatan khang-ngal, tapi kaban jelema khabai jama kham.
Tapi wattu jabatan khang-ngal, kham tetop khabai jama Allah.
Layin wattu dunia ngedok dipungu kham.
Tetapi wattu dunia ngedok di pungu kham, sementara hati kham tetop begattung hanya jama Allah
Semuga Allah ngejadiko kham hamba-hamba sai pan-ndai besyukur, rendah hati wattu dijuk nikmat, sabakh wattu di uji khik selalu ngegunako unyin nikmat -Ni guway nge-khad-dik jama Allah.
أَقُوْلُ قَوْلِي هٰذَا، وَأَسْتَغْفِرُ اللّٰهَ لِيْ وَلَكُمْ، فَاسْتَغْفِرُوْهُ، إِنَّهُ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ.
Aquulu qaulii haadzaa, wa astaghfirullaaha lii wa lakum, fastaghfiruuhu, innahu huwal-ghafuurur-rahiim.
KHUTBAH KEDUA
اَلْحَمْدُ لِلَّهِ حَمْدًا كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ، كَمَا يُحِبُّ رَبُّنَا وَيَرْضَى. أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ. اَللَّهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ وَبَارِكْ عَلَى نَبِيِّنَا مُحَمَّدٍ وَعَلٰى آلِهِ وَصَحْبِهِ أَجْمَعِينَ.
Alhamdu lillāhi ḥamdan katsīran ṭayyiban mubārakan fīh, kamā yuḥibbu rabbunā wa yardhā. Asyhadu an lā ilāha illallāh waḥdahu lā syarīka lah, wa asyhadu anna Muḥammadan ‘abduhu wa rasūluh. Allāhumma ṣalli wa sallim wa bārik ‘alā nabiyyinā Muḥammad wa ‘alā ālihi wa ṣaḥbihi ajma‘īn.
أُوصِيكُمْ عِبَادَ اللَّهِ وَنَفْسِي بِتَقْوَى اللَّهِ، فَإِنَّهَا زَادُ الْمُتَّقِينَ، وَنُورُ السَّالِكِينَ، وَوَصِيَّةُ رَسُولِ رَبِّ الْعَالَمِينَ. فَاتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ، وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ.
Uuṣīkum ‘ibādallāh wa nafsī bitaqwāllāh, fa innahā zādal-muttaqīn, wa nūrus-sālikīn, wa waṣiyyatu rasūli rabbil-‘ālamīn. Fattaqullāha ḥaqqa tuqātih, wa lā tamūtunna illā wa antum muslimūn.
اَللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ، وَالْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ، الْأَحْيَاءِ مِنْهُمْ وَالْأَمْوَاتِ. اَللَّهُمَّ طَهِّرْ قُلُوبَنَا، وَأَصْلِحْ أَحْوَالَنَا، وَبَارِكْ لَنَا فِي أَعْمَارِنَا وَأَرْزَاقِنَا، وَارْفَعِ الْبَلَاءَ عَنَّا وَعَنْ بِلَادِنَا.
Allāhumma ighfir lil-mu’minīna wal-mu’mināt, wal-muslimīna wal-muslimāt, al-aḥyā’i minhum wal-amwāt. Allāhumma ṭahhir qulūbanā, wa aṣliḥ aḥwālanā, wa bārik lanā fī a‘mārinā wa arzāqinā, wa rfa‘il-balā’a ‘annā wa ‘an bilādinā.
اَللَّهُمَّ اجْعَلْنَا مِنْ عِبَادِكَ الصَّالِحِينَ، وَارْزُقْنَا صِدْقَ التَّوَكُّلِ عَلَيْكَ، وَحُسْنَ الظَّنِّ بِكَ، وَلُزُومَ طَاعَتِكَ فِي السِّرِّ وَالْعَلَنِ. يَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ ثَبِّتْ قُلُوبَنَا عَلَى دِينِكَ، وَيَا مُصَرِّفَ الْقُلُوبِ صَرِّفْ قُلُوبَنَا إِلَى طَاعَتِكَ.
Allāhumma ij‘alnā min ‘ibādikas-ṣāliḥīn, warzuqnā ṣidqat-tawakkuli ‘alaik, wa ḥusnaẓ-ẓanni bik, wa luzūma ṭā‘atika fis-sirri wal-‘alan. Yā muqallibal-qulūb tsabbit qulūbanā ‘alā dīnik, wa yā muṣarrifal-qulūb ṣarrif qulūbanā ilā ṭā‘atik.
اَللَّهُمَّ أَصْلِحْ وُلَاةَ أُمُورِنَا، وَوَفِّقْهُمْ لِمَا فِيهِ صَلَاحُ الدِّينِ وَالدُّنْيَا، وَاجْعَلْهُمْ رُحَمَاءَ بِالرَّعِيَّةِ، قُوَّامًا بِالْحَقِّ وَالْعَدْلِ.
Allāhumma aṣliḥ wulāta umūrinā, wa waffiqhum limā fīhi ṣalāḥud-dīn wad-dunyā, waj‘alhum ruḥamā’a bir-ra‘iyyah, quwwāman bil-ḥaqqi wal-‘adl.
اَللَّهُمَّ آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً، وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً، وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ.
Allāhumma ātinā fid-dunyā ḥasanah, wa fil-ākhirah ḥasanah, wa qinā ‘adzāban-nār.
عِبَادَ اللَّهِ، إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَى، وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ. يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ. فَاذْكُرُوا اللَّهَ يَذْكُرْكُمْ، وَاشْكُرُوهُ عَلَى نِعَمِهِ يَزِدْكُمْ، وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ.
‘Ibādallāh, innallāha ya’muru bil-‘adli wal-iḥsān wa ītā’i dhil-qurbā, wa yanhā ‘anil-faḥsyā’i wal-munkari wal-baghy. Ya‘iẓukum la‘allakum tadhakkarūn. Fa dzkurullāha yadzkurkum, wasykurūhu ‘alā ni‘amihi yazidkum, wa ladzikrullāhi akbar, wallāhu ya‘lamu mā taṣna‘ūn.
Editor Bahasa: H. SyahidanMh, SAg/Buay Sakti
*) Penulis adalah Anggota Majelis Pertimbangan Dewan Dakwah Islam Indonesia Propinsi Lampung, tinggal di Pemanggilan, Natar.
Belum ada komentar. Jadilah yang pertama memberikan komentar!
Tinggalkan Komentar