Khutbah Jum’at Bahasa Lappung: Cutik Jadi Nayah Ulah Qana'ah Atawa Nge-khasa Cukup Khik Ridha Jama Pengejuk'an Allah Oleh: Ustadz H. Komiruddin Imron, Lc *)

KHUTBAH JUM'AT 10 Sep 2026 01:22 Admin NA 36 kali dibaca
Khutbah Jum’at Bahasa Lappung: Cutik Jadi Nayah Ulah Qana'ah Atawa  Nge-khasa Cukup Khik Ridha Jama Pengejuk'an Allah  Oleh: Ustadz H. Komiruddin Imron, Lc *)

nataragung.id - Pemanggilan - Tabiik puun. Dalam rangka mengimplementasikan Instruksi Gubernur Lampung Bapak Rahmat Mirzani Djausal Nomor : 4 Tahun 2025 tanggal 30 Desember 2025 tentang hari Kamis BERADAT yaitu sebagai upaya memperkuat pelestarian Bahasa Daerah dan Budaya Lampung dilingkungan pemerintah provinsi, pemerintah kabupaten/kota dan lingkungan pendidikan se-provinsi Lampung, bersama ini kami mencoba untuk menyajikan Khutbah Jum'at berbahasa Lampung, khususnya bahasa Lampung berdialeg A.

Meski Masjid bukan bagian yang diatur dalam instruksi tersebut, namun tidak ada salahnya warga masyarakat Lampung khususnya para khatib shalat Jum'at turut serta melestarikan bahasa Lampung dengan kegiatan nyata yaitu membacakan khutbah Jum'at dalam bahasa Lampung. Karena pada wilayah tertentu di provinsi Lampung, sudah banyak saudara-saudara kita warga masyarakat suku Jawa yang membaca khutbah dalam bahasa Jawa, bahkan buku-buku Khutbah berbahasa Jawa sudah banyak dijual di toko-toko.

Kami menyadari naskah (dialeg) yang kami sajikan masih jauh dari kata sempurna, namun prinsip kami "Lamon Mak Gatta Kapan Lagi, Lamon Mak Gham Sapa Lagi." Karena itu kritik dan saran dari para pembaca terkait dialeg yang kami pergunakan, sangat kami harapkan guna penyempurnaan dialeg Khutbah Jum'at dimasa yang akan datang.

KHUTBAH PERTAMA

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ، نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِيْنُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ، وَنَعُوْذُ بِاللّٰهِ مِنْ شُرُوْرِ أَنْفُسِنَا وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا. مَنْ يَهْدِهِ اللّٰهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ، وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ.

أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلٰهَ إِلَّا اللّٰهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيْكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُوْلُهُ.

اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ وَبَارِكْ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ، وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ أَجْمَعِيْنَ.

أَمَّا بَعْدُ، فَيَا عِبَادَ اللّٰهِ، أُوْصِيْكُمْ وَنَفْسِيَ بِتَقْوَى اللّٰهِ، فَقَدْ فَازَ الْمُتَّقُوْنَ.

Jamaah Jum’at sai dimuliakon Allah,

Payu kham ningkatko ketakwaan haguk Allah SWT, jama sebenokh-benokh ni takwa. Takwa layin cuma tentang nge-nayahko amal, tapi munih tentang api cawi hati kham menekhima ketetopan Allah.

Di kesempatan Khutbah khani sa, payu kham renung ko satu pekakha sai ge-khing kham lupako:

"Sai cutik jadi nayah ulah Qana'ah Atawa  Nge-khasa Cukup Khik Ridha Jama Pengejuk'an Allah.

Jamaah rahimakumullah,

Mak unyin sai cutik bekhatti kekukhangan.

Khik mak unyin sai nayah bekhatti kecukupan.

Wat ulun sai khatta ni mak nayah, tapi hukhik ni lapang. Mahan ni sederhana, menganan ni biasa, mubil ni mak mewah, tetapi pudak ni selalu sengah-sengih khik pedom ni tenang.

Sebalik ni, wat ulun sai khatta ni melimpah, mahan ni balak, mubil ni selalu gutta-gatti, tapi hati ni selalu gelisah.

Ulah hapi?

Ulah kecukupan atau kukhang, mak diukokh anjak nayah ni khatta. Cukup ina terutama ulah keadaan hati ni.

Jamaah sai dimuliakon Allah,

Salah satu penyakik jelema ialah selalu ngeliyak  sai makkung di ed-dok ni, tapi lupa ngitung nikmat sai khadu Allah juk ko.

Kham ngedok mata, tapi ge-khing di pakai guway ngeliyak sai milik ulun bakhih.

Kham wat mahan, tapi kham banding ko jama mahan ulun bakhih.

Kham wat mubil, tapi kham banding ko jama mubil tetangga.

Kham wat penghasilan, tapi kham ngeliyak penghasilan ulun bakhih.

Kham wat keluarga, tapi kham banding ko kehukhi'an keluarga kham jama kehukhi'an keluarga ulun bakhih.

Akhir ni, nikmat sai sebenokh ni balak te-khasa lunik, ulah mata kham terlalu ge-khing ngeliyak milik ulun bakhih.

Dijalah qana'ah jadi ubat hati.

Qana'ah layin bekhatti malas.

Qana'ah layin bekhatti nyerah.

Qana’ah  layin bekhupa bekhadu usaha.

Qana’ah ialah tetop kekhaj-ja sungguh-sungguh, tetop berusaha sekuat tenaga kemudian nekhima jama lapang dada api sai Allah tetop ko guway kham.

Kham nyepok rezeki, tapi dang sappai khatta jadi Tuhan kham.

Kham kekhaj-ja kekhas, tapi dang sappai dunia jadi tujuan te-akhekh kham.

Kham dapok ngedok khatta nayah, tapi hati dang sappai diperbudak jama khatta.

Rasulullah shalallahu alaihi wasallam bersabda:

قَدْ أَفْلَحَ مَنْ أَسْلَمَ، وَرُزِقَ كَفَافًا، وَقَنَّعَهُ اللَّهُ بِمَا آتَاهُ

Qad aflaḥa man aslama, wa ruziqa kafāfan, wa qanna‘ahullāhu bimā ātāh.

Khat-ti ni: "Sungguh be-uttung ulun sai kukhuk Islam dijuk rezeki sai cukup, khik Allah ngejadi-kon ia qana'ah terhadap api sai kak dijuk ko jama ia." (HR. Muslim)

Jamaah rahimakumullah,

Perhatikon hadis sa.

Rasulullah shalallahu alaihi wasallam mak nyawako:

Be-uttung ulun sai paling nayah khatta ni."

Tapi Rasulullah nyawakon:

قَدْ أَفْلَحَ

Qad aflaḥa.

" Temon-temon be-uttung."

Sapa?

مَنْ أَسْلَمَ

"Ulun sai besekhah diri jama Allah."

وَرُزِقَ كَفَافًا

"Dijuk rezeki sai cukup."

Khik:

وَقَنَّعَهُ اللَّهُ بِمَا آتَاهُ

"Allah ngejadi-kon ia qana'ah jama api sai dijukko jama ia."

Jamaah sai dirahmati Allah,

Hadis sa ngajakhko kham bahwa ukokhan kebe-uttungan layin lah sepikha nayah khatta sai kham ed-dok, tapi sepikha tenang hati kham nekhima penge-juk'an Allah.

Sebab dapok gawoh wat ulun sai khatta ni mak nayah, tapi Allah juk keberkahan.

Panganan mak nayah, tapi cukup guway nguatkon badan.

Penghasilan sederhana, tapi cukup guway kebutuhan keluarga.

Mahan sederhana, tapi penuh ketenangan khik kasih sayang.

Kawai sederhana, tapi nutup aurat khik ngejaga kehormatan.

Mubil sederhana, tapi selalu di pakai nuju pok-pok kebetik'an.

Sinalah berkah.

Cutik tapi cukup, lebih betik daripada nayah tapi hati selalu nge-khasa kukhang.

Jamaah Jum’at rahimakumullah,

Allah SWT berfirman:

وَإِن تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لَا تُحْصُوهَا ۗ إِنَّ اللَّهَ لَغَفُورٌ رَّحِيمٌ

Wa in ta‘uddū ni‘matallāhi lā tuḥṣūhā, innallāha laghafūrur-raḥīm.

Khat-ti ni: "Dan lamun niku ngehitung nikmat Allah, niscaya niku mak sang-ngup ngehitung ni. Sungguh Allah Maha pengampun lagi Maha penyayang." (QS. An-Nahl: 18)

Cuba jamaah renungko sekhab-bok:

Kham pagun dijuk kesempatan ngehirup udara setiap mehayu.

Jattung pagun berdetak tanpa kham kayin ko.

Mata pagun dapok ngen-nah.

Cuping pagun dapok neng-ngis.

Lisan atawa bub-bekh pagun dapok cawa.

Kukut pagun dapok ngelak-kah.

Pungu pagun dapok kekhaj-ja.

Akal pagun dapok bepikekh.

Keluarga pagun wat guway di ge-khingi atawa dicintai

Mesigid pagun wat sai dapok kham khatongi.

Iman pagun Allah titip ko delom hati.

Khik sai paling balak:

Allah pagun ngejukko kham umokh guway ngebetik ko dikhi semakkung kematian khatong.

Tapi ge-khing kham pagun cawa:

"Rezekiku cutik."

Padahal nikmat Allah mak cutik.

Sai cutik, mukkin api sai ngedok di pungu kham.

Tapi nikmat Allah sai ngedok delom kehukhi'an kham jawoh lebih nayah daripada sai dapok kham khikin.

Jamaah sai dimuliako Allah,

Qana’ah ngajakhko kham bekhadu jadi budak perbandingan.

Salah satu sumber kegelisahan jelema ialah terlalu ge-khing membandingko kehukhi'an dikhi ni jama kehukhi'an ulun bakhih.

Kham ngeliyak ulun ngebeli mahan baru, tekhus kham nge-khasa maham kham terlalu lunik.

Ngeliyak ulun ngebeli mubil baru, tekhus mubil kham te-khasa mak hallaw.

Ngeliyak ulun sukses, tekhus kham nge-khasa dikhi kham gagal.

Ngeliyak ulun nayah duit, tekhus kham nge-khasa rezeki kham cutik.

Padahal kham mak lekot pan-ndai picawi ujian di balik kehukhi'an ulun sina.

Kham cuma ngeliyak api sai tenah-han.

Kham ngeliyak nikmat ni tapi mak ngeliyak ujian ni.

Kham ngeliyak hasil ni, tapi mak ngeliyak perjuangan ni.

Kham ngeliyak seng-ngihan ni, tapi mak pan-ndai way luh sai di sippon ni.

Ulah sina, jamaah rahimakumullah,

Dang ukokh kehukhi'an kham jama kehukhi'an ulun bakhih.

Allah kak nattu ko rezeki masing-masing jama hikmah Ni.

Tugas kham ialah bekhusaha, bedu'a, besyukur khik bertawakkal haguk Allah.

Jamaah Jum’at sai dirahmati Allah,

Wat sai pertanyaan penting sai harus kham usung mulang, khani sa:

"Ulah hapi nyak nge-khasa kukhang padahal Allah khadu ngejuk nayah nihan nikmat?"

Dapok gawoh layin nikmat Allah sai cutik.

Tapi khasa syukur kham sai cutik.

Layin rezeki kham sai pelik.

Tapi qana’ah kham sai pelik.

Layin pengejuk'an Allah sai kukhang.

Tapi kehaga'an kham sai terlalu tijang.

Kehaga'an jelema sai mak lekot selesai.

Dijuk sai, mekhat-tok khua.

Dijuk khua, mekhat-tok tellu.

Dijuk mahan, mekhat-tok mahan sai lebih balak.

Dijuk mubil, mekhat-tok mubil sai lebih mahal.

Dijuk jabatan, mekhat-tok jabatan sai lebih khang-ngal.

Dijuk dunia, pagun mekhat-tok sai lebih nayah luwot.

Lamun hati mak di didik jama qana'ah, maka senayah api juga dunia sai kukhuk delom katingan pungu, tetop te-khasa kukhang.

Ulah sina lah, Rasulullah shalallahu alaihi wasallam ngingokkon:

لَيْسَ الْغِنَى عَنْ كَثْرَةِ الْعَرَضِ، وَلَكِنَّ الْغِنَى غِنَى النَّفْسِ

Laisal-ghinā ‘an katsratil-‘araḍ, wa lākin al-ghinā ghinan-nafs.

Khat-ti ni: Kekayaan layin lah ulah nayah ni khatta benda, tetapi kekayaan sai sebenokh ni ialah kekayaan jiwa." (HR. Bukhari khik Muslim)

Jamaah rahimakumullah,

Hinji lah kekayaan sai ge-khing kham lupakon

Wat ulun kaya secara materi, tapi susah ketenangan.

Wat ulun nayah khatta ni, tapi susah khasa syukur.

Wat ulun balak mahan ni, tapi pelik hati ni.

Sebalik ni, wat ulun sederhana kehukhi'an ni, tapi lapang hati ni.

Mulani payu kham belajakh jadi kaya di delom jiwa.

Tetop kekhaj-ja kekhas tapi qana'ah.

Tetop nyepok rezeki sai halal, tapi dang sekha-kah.

Tetop nyepok dunia, tapi dang kelebonan akhirat.

Kham dapok ngedok khatta, tapi dang sappai khatta nguasai hati kham.

Semuga Allah ngejadi-kon kham hamba-hamba sai qana'ah, pan-ndai bersyukur, khik di berkahi rezeki ni. Aamiin ya Rabbal Aalamiin.

أَقُوْلُ قَوْلِيْ هٰذَا، وَأَسْتَغْفِرُ اللّٰهَ لِيْ وَلَكُمْ، فَاسْتَغْفِرُوْهُ، إِنَّهُ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ.

KHUTBAH KEDUA

اَلْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى إِحْسَانِهِ، وَالشُّكْرُ لَهُ عَلَى تَوْفِيقِهِ وَامْتِنَانِهِ، وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ تَعْظِيمًا لِشَأْنِهِ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ الدَّاعِي إِلَى رِضْوَانِهِ، اَللَّهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ عَلَيْهِ وَعَلَى آلِهِ وَأَصْحَابِهِ وَإِخْوَانِهِ.

Al-ḥamdu lillāhi ‘alā iḥsānih, wasy-syukru lahu ‘alā tawfīqihi wa imtinānih, wa asyhadu allā ilāha illallāhu waḥdahu lā syarīka lah ta‘ẓīman lisya’nih, wa asyhadu anna Muḥammadan ‘abduhu wa rasūluhud-dā‘ī ilā riḍwānih, allāhumma ṣalli wa sallim ‘alayhi wa ‘alā ālihi wa aṣḥābihi wa ikhwanih.

أُوصِيكُمْ وَإِيَّايَ الْمُقَصِّرَ أَوَّلًا بِتَقْوَى اللَّهِ، فَاتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ، وَرَاقِبُوهُ فِي السِّرِّ وَالْعَلَنِيَّةِ، ﴿إِنَّ اللَّهَ مَعَ الَّذِينَ اتَّقَوْا وَالَّذِينَ هُم مُّحْسِنُونَ﴾.

Uūṣīkum wa iyyāya al-muqassiṟa awwalan bitaqwāllāh, fattaqūllāha ḥaqqa tuqātih, wa rāqibūhu fīs-sirri wal-‘alāniyyah, (inna Allāha ma‘a alladhīna attaqaw walladhīna hum muḥsinūn).

اِعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ أَمَرَكُمْ بِأَمْرٍ بَدَأَ فِيهِ بِنَفْسِهِ، وَثَنَّى فِيهِ بِمَلَائِكَتِهِ الْمُسَبِّحَةِ بِقُدْسِهِ، فَقَالَ جَلَّ مِنْ قَائِلٍ عَلِيمًا: ﴿إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا﴾.

I‘lamū anna Allāha amarakum bi amrin bada’a fīhi binafsih, wa thannā fīhi bimalā’ikatihil-musabbiḥati biqudsih, faqāla jalla min qā’ilin ‘alīmā: (inna Allāha wa malā’ikatahu yuṣallūna ‘alan-nabī, yā ayyuhalladhīna āmanū ṣallū ‘alayhi wa sallimū taslīmā).

اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ.

Allāhumma ṣalli ‘alā Muḥammad wa ‘alā āli Muḥammad, kamā ṣallayta ‘alā Ibrāhīm wa ‘alā āli Ibrāhīm, wa bārik ‘alā Muḥammad wa ‘alā āli Muḥammad, kamā bārakta ‘alā Ibrāhīm wa ‘alā āli Ibrāhīm, innaka ḥamīdun majīd.

اَللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ، وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ، الْأَحْيَاءِ مِنْهُمْ وَالْأَمْوَاتِ، إِنَّكَ سَمِيعٌ قَرِيبٌ مُجِيبُ الدَّعَوَاتِ.

Allāhummaghfir lil-muslimīna wal-muslimāt, wal-mu’minīna wal-mu’mināt, al-aḥyā’i minhum wal-amwāt, innaka samī‘un qarībun mujību-d-da‘awāt.

اَللَّهُمَّ أَعِزَّ الْإِسْلَامَ وَالْمُسْلِمِينَ، وَأَذِلَّ الشِّرْكَ وَالْمُشْرِكِينَ، وَدَمِّرْ أَعْدَاءَ الدِّينِ، وَانْصُرْ عِبَادَكَ الْمُوَحِّدِينَ.

Allāhumma a‘izzal-islāma wal-muslimīn, wa adhillasy-syirka wal-musyrikīn, wa dammir a‘dā’ad-dīn, wansur ‘ibādakal-muwaḥḥidīn

اَللَّهُمَّ فَرِّجْ هُمُومَنَا، وَاشْرَحْ صُدُورَنَا، وَيَسِّرْ أُمُورَنَا، وَاحْفَظْ بِلَادَنَا وَبِلَادَ الْمُسْلِمِينَ مِنْ كُلِّ سُوءٍ وَفِتْنَةٍ يَا رَبَّ الْعَالَمِينَ.

Allāhumma farrij humūmanā, wasyraḥ ṣudūranā, wa yassir umūranā, wa iḥfaẓ bilādanā wa bilādal-muslimīn min kulli sū’in wa fitnatin yā rabbal-‘ālamīn.

Ibadhallah...

اِعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَى وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنكَرِ وَالْبَغْيِ، يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ، فَاذْكُرُوا اللَّهَ الْعَظِيمَ يَذْكُرْكُمْ، وَاشْكُرُوهُ عَلَى نِعَمِهِ يَزِدْكُمْ، وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ.

I‘lamū anna Allāha ya’muru bil-‘adli wal-iḥsān wa ītā’i dhīl-qurbā, wa yanhā ‘anil-faḥsyā’i wal-munkari wal-baghy, ya‘iẓukum la‘allakum tadhakkarūn, fa-dhkurūllāhal-‘aẓīma yadhkurkum, wasykurūhu ‘alā ni‘amihi yazidkum, wa ladzikrullāhi akbar, wallāhu ya‘lamu mā taṣna‘ūn.
Editor Bahasa: H. SyahidanMh, SAg/Buay Sakti.

*) Penulis adalah Anggota Majelis Pertimbangan Dewan Dakwah Islam Indonesia Propinsi Lampung, tinggal di Pemanggilan, Natar.

Komentar (0)

Belum ada komentar. Jadilah yang pertama memberikan komentar!

Tinggalkan Komentar

6 + 7 = ?
Berita Terkait